Zelfstandige naamwoorden in het Tagalog (mga pangngalan)

Zelfstandige naamwoorden of pangngalan zijn net als het in Nederlands dingen, voorwerpen maar ook begrippen , dieren en namen van personen. Centraal in de woordvorming in tagalog staat het begrip "stamwoord". Een stamwoord is een woord dat op zich zelf kan staan, en in de meeste gevallen een zelfstandig naamwoord, maar eveneens wordt gebruikt voor het vormen van andere woorden. Dit kunnen andere zelfstandige naamwoorden zijn, maar ook bijvoeglijke naamwoorden, bijwoorden en werkwoorden. In het Nederlands is dit eigenlijk niet anders. Neem als voorbeeld het woord "fiets". Hiervan kunnen we een nieuw werkwoord maken, namelijk "fietsen". Zo kunnen we zeggen: "Ik heb vanochtend gefietst".

Een groot aantal stamwoorden kan zonder toevoeging van een affix gebruikt worden als zelfstandig naamwoord. Deze heten:

Inherente zelfstandige naamwoorden:

Anak
Kind
Kamay
Hand
Paa
Voet
Mesa
Tafel
Silya
Stoel
Kotse
Auto
Bahay
Huis
Mukha
Gezicht
Kape
Koffie
Bata
Kind
Gatas
Melk
Buhay
Leven
Dagat
Oceaan
Hayop
Dier
Aso
Hond
Pusa
Kat

Veel bijvoeglijke naamwoorden ontstaan voor de prefix "ma" toe te voegen aan een stamwoord. Begint een woord met "ma", dan is de kans groot dat het een bijvoeglijk naamwoord is.

Bijvoeglijke naamwoorden

Dami
Marami
Veel
Liit
Maliit
Klein
Laki
Malaki
Groot
Lakas
Malakas
Sterk
Bilis
Mabilis
Snel
Hirap
Mahirap
Moeilijk
Saya
Masaya
Gelukkig
Init
Mainit
Heet/warm
Lamig
Malamig
Koud

Werkwoorden ontstaan door affixen aan stammen toe te voegen:

Werkwoorden

Stam (Tagalog)
Affix + Stam
Nederlands
Lakad
Lumakad
Lopen
Luto
Lutuin
Koken
Tulog
Matulog
Slapen
Kain
Kumain
Eten
Kinig
Makinig
Luisteren
Basa
Basahin
Lezen
Bigay
Magbigay
Geven

Door de instrumentprefix (pang-) aan stammen toe te voegen kunnen we een woord omvormen tot het voorwerp dat de actie van de stam uitvoert, of de stam veroorzaakt (het instrument). Voor stammen die met p, b of m beginnen is de prefix "pam". Stammen beginnend met t, d of n krijgen de prefix "pan". Voor alle andere beginletters is de prefix "pang". Sommige sprekers gebruiken "pan" voor woorden die met "l" beginnen. Voorbeeld: het woord Butas (gat) wordt veranderd in Pambutas (letterlijk "instrument om gaten mee te maken").

Instrumenten

Stam (Tagalog)
Prefix + Stam
Nederlands
Sulat
Pangsulat
Schrijfgerei
Linis
Panglinis
Schoonmaakgerei
Butas
Pambutas
Boor(machine)
Hampas
Panghampas
Om mee te slaan
Balot
Pambalot
Inpakpapier
Ngalan
Pangngalan
Zelfstandig naamwoord
Salamat
Pasalamat
Dank(baarheid)

Naast "pang" zijn er meerdere affixen om zelfstandige naamwoorden te vormen.

Stam (Tagalog)
Affix + Stam
Nederlands
Langit
Kalangitan
Hemel
Lungkot
Kalungkutan
Eenzaamheid
Pulo
Kapuluan
Archipel
Ibig
Kaibigan
Vriend
Tao
Katauhan
Mensheid
Awit
Pag-awit
Zang (het zingen)

Een stam voorzien van het achtervoegsel -an kan de een plaatsaanduiding zijn voor de actie van het stamwoord plaats vindt.

Locaties

Stam (Tagalog)
Stam + an
Nederlands
Simba
Simbahan
Kerk
Tinda
Tindahan
Winkel
Timbang
Timbangan
Weegschaal
Sabung
Sabungan
Arena voor hanengevechten

Stammen kunnen worden gecombineerd (pagsama-sama) om nieuwe zelfstandige naamwoorden te maken.

Samengestelde zelfstandige naamwoorden

Stammen
Samengevoegd
Nederlands
Bahay + Bata
Bahay-bata
Baarmoeder
Bahag + Hari
Bahag-hari
Regenboog
Deze pagina is onderdeel van het Selectiegids Kennisnetwerk. Gehele of gedeeltelijke overname van deze pagina's mag alleen met toestemming van de auteur. (c) 2010