Bijvoeglijke naamwoorden in Tagalog (mga pang-uri)

In het vorige hoofdstuk is al een aantal bijvoeglijke naamwoorden geintroduceerd. Een groot aantal bijvoeglijke naamwoorden bleek al met "ma" te beginnen. Dit is echter geen wet van Meden en Perzen. Een aantal stamwoorden heeft zonder "ma"-prefix de functie van bijvoeglijk naamwoord. Dit onderdeel gaat in op het gebruik van deze woorden.
Bijvoeglijke naamwoorden worden net in het Nederlands gebruikt om eigenschappen van zelfstandige naamwoorden te omschrijven, zoals in "rode auto". In het Tagalog is het niet van belang of het bijvoeglijk naamwoord of het zelfstandig naamwoord als eerste wordt genoemd. In beide gevallen woorden de twee woorden aan elkaar gekoppeld met het koppelwoord "na". Als het eerste woord eindigt op "n" wordt er een "g" aan toegevoegd. Eindigt het op een klinker, dan krijgt het de toevoeging "ng". In beide gevallen vervalt het koppelwoord "na".

Voorbeelden:

Tagalog
Tagalog
Nederlands
Maliit na kuwarto
Kuwartong maliit
Kleine kamer
Mainit na tubig
Tubig na mainit
Heet water
Magandang bahay
Bahay na maganda
Mooi huis
Matangkad na tao
Taong matangkad
Lang persoon
Malinis na mesa
Mesang malinis
Schone tafel
Putim na dingding
Dingding na putim
Witte muur
Makulay na Jeepney
Jeepney na makulay
Kleurige Jeepney
Mabait na Bata
Batang mabait
Vriendelijk kind
Mabilis na kotse
Kotsing mabilis
Snelle auto

Bijvoeglijke naamwoorden zonder ma-prefix:

Tagalog
Tagalog
Nederlands
Payat na pusa
Pusang payat
Magere kat
Gutom na aso
Asong gutom
Hongerige hond
Pangit na kotse
Kotsing pangit
Lelijke auto
Bagong damit
Damit na bago
Nieuwe jurk

Bijvoeglijke naamwoorden in overtreffende trap

Bijvoeglijke naamwoorden in overtreffende trap zijn woorden zoals grootste, kleinste, mooiste enzovoorts. In het Tagalog worden woorden simpelweg gevormd door het voorvoegsel " pinaka-" toe te voegen aan het bijvoeglijk naamwoord.

Bijvoeglijke naamwoorden met pinaka-prefix:

Tagalog
Nederlands
Mount Everest ang pinakamatayog na bundok sa buong mundo
Mount Everest is de hoogste berg ter wereld
Si Jose ay pinakamabunsong anak ni Ginang Valdez
Jose is het jongste kind van mevrouw Valdez.

Bijvoeglijke naamwoorden in vergelijkende trap

Het Tagalog kent verschillende manieren om kwaliteiten van dingen met elkaar te vergelijken. We kunnen zeggen dat twee voorwerpen een eigenschap in de zelfde mate bezitten, waarbij beide voorwerpen de ang-vorm krijgen. De stam van het bijvoeglijknaamwoord krijgt hierbij het voorvoegsel "magkasing-". De twee onderwerpen worden aan elkaar gekoppeld wanneer vereist, door het woord "at" (en), zodat er slecht een keer "ang" in de zin staat. Beide onderwerpen zijn in de zin even belangrijk, daarom komen ze beide in "ang"-vorm voor.

Voorbeelden van de "magkasing-" vorm:

Tagalog
Nederlands
Magkasimbait sina Jose at Pedro
Pedro en Jose zijn even aardig
Magkasintaas ang dalawang kusali
De twee gebouwen zijn even hoog

Je ziet dat in een aantal gevallen "magkasing" verandert in "magkasin" of "magkasim". In het algemeen wordt "magkasim" gebruikt als de stam begint met "p", "b" of "m" Begint de stam met "t", "d" of "n" dan wordt vaak "magkasin" gebruikt als voorvoegsel. In alle andere gevallen is het "magkasing".

Soms willen we niet dat beide voorwerpen die genoemd worden de focus hebben. Stel dat we een verhaal vertellen dat over katten gaat, en we vergelijken een aantal eigenschappen van katten met die van honden, dan zijn de honden beduidend minder belangrijk omdat ze slechts als referentie worden genoemd. Ons verhaal gaat over katten, die in de zin de "ang-" vorm krijgen. Honden krijgen dan de "ng-" vorm. Het gebruikte voorvoegsel wordt nu veranderd in "kasing-" of "sing-".

Voorbeelden van de "(ka)sing-" vorm:

Tagalog
Nederlands
Kasintalino ang puso ng aso
De kat is net zo slim als de hond
Kasinglayo ang Tokyo ng Maynila
Tokyo is net zo ver weg als Manila
Simbait si Juan ni Lita
Juan is net zo aardig als Lita
Kasinglakas ang bakaw ng kabayo
Karbouwen zijn zo sterk als paarden

Bijvoeglijke naamwoorden in vergrotende trap

Als we willen aangeven dat een voorwerp een eigenschap in meerdere mate heeft dan een andere eigenschap gebruiken we de vergrotende trap. Het voorwerp dat meer van de eigenschap heeft krijgt de "ang"-vorm, het andere staat in de "sa" vorm. Het bijvoeglijk naamwoord wordt voorafgegaan door "mas", wat spaans is voor "meer", "lalo", of "higit na". De "ang" en "sa" voorwerpen worden gekoppeld door "kaysa", dat zonodig mag worden weggelaten. "Sa", "kay" en "kina" mogen worden weggelaten als "kaysa" in de zin aanwezig is.

Voorbeelden vergrotende trap:

Tagalog
Nederlands
Mas matangkad si Monica kaysa kay Sarah
Monica is langer dan Sarah
Higit na masarap ang halo-halo kaysa sa leche flan
Halo-halo is lekkerder dan leche flan
Lalong malaki ang bahay nina Edgar kaysa sa bahay ni Faye
Het huis van Edgar en zijn gezin is groter dan dat van Faye
Lalong mayaman si Richard kaysa kay Robert
Richard is rijker dan Robert

De vergelijkende, vergrotende en overtreffende trapconstructies kunnen worden gebruikt worden in de plaats van bijvoeglijke naamwoorden

Voorbeelden vergrotende trap:

Tagalog
Nederlands
Kaaalis lang ng tatlong magkasinggandang dalaga sa Estados Unidad
De drie even mooie vrouwen zijn zojuist vertrokken naar de Verenigde Staten
Aalug-alog ang bahay na kasinglaki ng palasyo
Het huis dat zo groot is als een paleis is gammel
Nawala ang estudyanteng mas masipag kaysa sa kaniyang guro
De student die ijveriger is dan zijn leraar wordt vermist
Deze pagina is onderdeel van het Selectiegids Kennisnetwerk. Gehele of gedeeltelijke overname van deze pagina's mag alleen met toestemming van de auteur. (c) 2010