Werkwoorden met actor onderwerp

Als de actor van een werkwoord de ang-vorm heeft, hebben we te maken met een actor onderwerp. Van deze vorm bestaan drie verschillende werkwoordsvervoegingen, namelijk de "um", de "mag", en de "ma" vorm. De "um" en "ma" vormen zijn in het algemeen intransitief, dus hebben geen direct object nodig. De "mag" vormen zijn meestal transitief. De "ma" vorm werkwoorden vormt slechts een kleine groep. Het zijn werkwoorden die een toestand aanduiden, zoals bijvoorbeeld slapen.

Um werkwoorden

De vervoegingsregels voor "um" werkwoorden zijn:

Infinitief

Plaats "um" tussen de eerste medeklinker en de eerste klinker van de stam. Als de stam begint met eenklinker, plaats dan "um" voor de stam.

Takbo → Tumakbo, Alis → Umalis

Voltooid verleden tijd

Gebruik de infinitief

Takbo → Tumakbo, Alis → Umalis

Recent voltooid verleden tijd

Plaats "ka" voor de MK-geredupliceerde stam, en gebruik een "ng" vorm actor

Takbo → Katatakbo, Alis → Kaaalis

Onvoltooid tegenwoordige tijd

Plaats "um" tussen de eerste medeklinker en de eerste klinker van de MK-geredupliceerde stam

Takbo → Tumatakbo, Alis → Umaalis

Toekomende tijd

Gebruik de MK-geredupliceerde stam

Takbo → Tatakbo, Alis → Aalis

Voorbeelden van zinnen met "um" werkwoorden:

Kaaalis niya lang sa bahay
Hij is zojuist van huis vertrokken
Kadarating lang sila
Ze zijn zojuist aangekomen
Darating ako sa bukas
Ik zal morgen arriveren
Lumalakad ang mga bata sa kalye
De kinderen lopen op straat
Pumunta ka sa tindahan at bumili ka ng gulay at tinapay doon
Ga naar de winkel en koop daar groenten en brood
Umuulan
Het regent
Umaaraw
De zon schijnt
Sumasayaw ang mga tao
De mensen dansen

Mag werkwoorden

Er wordt wel eens gezegd dat van ieder woord in Tagalog een "mag" werkwoord gemaakt kan worden. Magtennis (tennissen), magTagalog, Tagalog spreken, magsine (naar de film gaan) enz. Daarom zul je bijzonder veel "mag" woorden tegenkomen. De vervoegingsregels zijn:

Infinitief

Plaats "mag" voor de stam

Basa → Magbasa, Alis → Mag-alis

Voltooid verleden tijd

Plaats "nag" voor de stam

Basa → Nagbasa, Alis → Nag-alis

Recent voltooid verleden tijd

Plaats "kapag" voor de MK-geredupliceerde stam, en gebruik een "ng" vorm actor

Basa → Kapagbabasa

Onvoltooid tegenwoordige tijd

Plaats "nag" voor de MK-geredupliceerde stam

Basa → Nagbabasa, Alis → Nag-aalis

Toekomende tijd

Plaats "mag" voor de MK-geredupliceerde stam

Basa → Magbabasa, Alis → Mag-aalis

Aanvullende regels

Als de stam met een klinker begint, wordt achter mag / nag / kapag een koppelstreep geplaatst (mag-aral: studeren)

Voorbeelden van zinnen met "mag" werkwoorden:

Nagbabasa siya ng diaryo sa sopa
Zij leest de krant op de bank
Nagbakasyon kami noong tag-araw sa Bataan
We zijn vorige zomer met vakantie geweest in Bataan
Mag-alis ka ng iyong kotse doon
Haal je auto daar weg
Nagtatrabaho sila araw-araw
Ze werken iedere dag

Er zijn "um" en "mag" werkwoorden die dezelfde stam gebruiken, maar een andere betekenis hebben, bijvoorbeeld "umalis" (vertrekken) en "mag-alis" (verwijderen), "bumili" (kopen) en "magbili" (verkopen), "tumayo" (staan) en "magtayo" (rechtop plaatsen of bouwen van bijvoorbeeld een huis).

Ma werkwoorden

Deze groep werkwoorden lijkt wat vervoeging betreft sterk op de "mag" werkwoorden. De vervoegingsregels van de "ma" werkwoorden zijn:

Infinitief

Plaats "ma" voor de stam

Tulog → Matulog

Voltooid verleden tijd

Plaats "na" voor de stam

Tulog → Natulog

Onvoltooid tegenwoordige tijd

Plaats "na" voor de MK-geredupliceerde stam

Tulog → Natutulog

Toekomende tijd

Plaats "ma" voor de MK-geredupliceerde stam

Tulog → Matutulog

Er is een beperkt aantal ma-werkwoorden met een "ang" actor, waarvan hier de meest voorkomende:

Matulog
Slapen
Maligo
Baden
Manood
Kijken (film / tv)
Makinig
Luisteren
Ma-awa
Medelijden hebben
Maupo
Zitten
Mahiga
Liggen

Voorbeelden van zinnen met "ma" werkwoorden:

Natutulog ang bata sa bahay ng kaniyang Lola
Het kind slaapt bij zijn Oma thuis
Naligo ang mang-isda sa ilog
De vissers baadden in de rivier
Nanood ako ng sineng "ang Panday" kagabi
Ik heb gisteren naar de film "ang Panday" gekeken
Deze pagina is onderdeel van het Selectiegids Kennisnetwerk. Gehele of gedeeltelijke overname van deze pagina's mag alleen met toestemming van de auteur. (c) 2010